1. Cách tính lượng ánh sáng truyền thống là theo watt / lit hồ

Cách tính lượng ánh sáng truyền thống là theo watt / lit hồ nhưng đây là dành cho bóng đèn t8. Lượng ánh sáng vừa đủ để cho hầu hết các cây thuỷ sinh là 0.5 wat / lít. Vậy tính ra hồ 1m2 50 50 (250-300 lít) chỉ cần 3 bóng t8 (40w x 3 = 120 wat) là đủ để tcn, tccb hay tcnt bò, tuy hơi chậm. Nếu tính ra t5ho như của odysea thì chỉ cần 2 bóng là quá đủ. Anh em đọc đến đây sẽ cảm thấy hơi vô lý vì thường anh em dùng ít nhất 2 máng (4 bóng) hay thậm chí 3,4 máng t5. Tất nhiên càng nhiều đèn thì cây sẽ phát triển nhanh và lên màu tốt hơn, nhưng nhiều đèn thì phải cung cấp thêm dinh dưỡng, co2 và bảo dưỡng vệ sinh hồ nhiều hơn, rêu hại cũng dễ bùng phát hơn.
Đối với Led thì chúng ta không thể áp dụng wat / lít được, mà phải dùng lumen / lít sẽ chính xác tương đối. (Lumen và lux là gì thì các bạn google nhé, cũng rất dễ hiểu). Thường thì 20lumen / 1 lít nước sẽ tương đương với 0.5 wat / lit đối với đèn huỳnh quang. Để biết Led mình dùng có tổng cộng bao nhiêu lumen thì các bạn xem thông tin trên máng đèn hoặc từ nhà sản xuất.
Về đèn metal và các loại ít thông dụng khác mình xin đề cập sau.
Tuy nhiên khi dùng cách tính lumen hay wat / lít cũng có nhiều thiếu sót. Ví dụ bạn dùng 300 wat t5 cho hồ 300 lit nước, nhưng hồ bạn có độ sâu lên đến 80 90cm thì lượng đèn chiếu xuống nền sẽ rất yếu, hoặc bạn treo cao đèn 30 cm với mặt nước thì sẽ khác với khi bạn gác đèn sát mặt hồ, chưa kể cách bố trí đèn nhiều ở hậu cảnh, nhưng tiền cảnh lại thiếu, rồi bóng đèn bị đen đầu hoặc phản quang kém… đọc đến đây các bạn sẽ thấy cách tính đèn bằng Wat / lít là chưa chính xác. Có 1 cách tính đèn chuẩn hơn là đo PAR.

2. Cách tính lượng ánh sáng theo PAR

PAR (Photosynethically Active Radiation) tạm dịch là bức xạ ánh sáng quang hợp, nói rõ hơn đây là lượng ánh sáng mà cây nó có thể dùng để tạo năng lượng. Đây là cách đo chính xác nhất về ánh sáng thủy sinh.
1 PAR nghĩa là 1 triệu photon ánh sáng chiếu vào 1 mét vuông trong 1 giây, viết tắt là micromols. Nói đơn giản như sau, nếu đo PAR ở phân nền của hồ bạn đạt:
– 15 đến 30 micromol (PAR) thì hồ bạn thuộc loại ánh sáng yếu, không cần thiết dùng co2 và châm dinh dưỡng, đa số rêu, dương xỉ, nana, và cây cắt cắm dễ trồng sẽ phát triển tốt trong điều kiện ánh sáng này
– 35 đến 50 micromols: hồ bạn có ánh sáng vừa, đa số cây thủy sinh sống tốt với lượng ánh sáng này, kể cả những cây thảm tiền cảnh như Trân Châu Cuba, Trân Châu Ngọc Trai, Trân Châu Nhật, ngưu mao chiên…. Tuy nhiên bạn cũng cần 1 lượng co2 vừa đến cao để cây khỏe và tránh rêu hại
– 55-75 micromols, hồ bạn được coi là high light – ánh sáng cao. Đa số cây thủy sinh sống tốt và phát triển nhanh trong điều kiện này, bổ xung khí co2 và dinh dưỡng là điều cực kì cần thiết để tránh rêu hại.
– Trên 75 PAR: hồ bạn có lượng ánh sáng cực cao, rêu ráy, dương xỉ, nana không nên trồng trong hồ par trên 100. Cung cấp khí co2 dồi dào, dinh dưỡng nhiều là điều kiện sống còn trong những hồ này. Điểm mạnh của hồ này là những cây cắt cắm có thể lên màu đẹp nhất và phát triển nhanh nhất.
PAR bị ảnh hưởng bởi loại bóng đèn, phản quang của bóng đèn và cả Ballast nên các bạn mua đèn thanh lý nhớ để ý cái bóng đèn và miếng phản quang nhé.

Để đo được PAR, trước khi dụng cụ đo rất mắc tiền, lên đến hơn 100 triệu, hiện nay các PAR meter đã được bán rộng rãi và rẻ hơn (cỡ 6-10 triệu), nhưng vẫn quá cao với anh em chơi thủy sinh ở VN. Những dụng cụ này dùng rất dễ và đơn giản, chỉ cần bật máy, cho đầu đo vào phân nền rồi đọc chỉ số PAR.
Cũng may là có 1 cách đo MIỄN PHÍ, dễ dàng và độ chính xác cũng tạm chấp nhận được là dùng trang web:

http://rotalabutterfly.com/light-calculator.php

Các bạn vào link trên và làm theo hướng dấn sau:
Tank depth: chiều rộng của hồ, nhớ chuyển qua cm
Tank length: chiều dài của hồ
Tank height: chiều cao của hồ
Light Distance: cm từ mặt nước đến bóng đèn
Subtrate depth: độ dày của nền
Bulb type: các bạn chọn loại đèn của mình, chuẩn nhất vẫn là t8 và t5ho
Bulbs: số bóng
Watt per bulb: số watt mỗi bóng
Lum/ watt: số lumen trên mỗi wat, không điền cũng được
Reflector: thông tin tấm phản quang của máng đèn, nếu không có phản quang bạn chọn NONE, nếu tấm phản quang còn mới như đèn odysea các bạn chọn FAIR, cũ thì Poor. Chỉ chọn Good khi dùng những máng led cực xịn.
Sau khi điền đầy thông tin các bạn ấn nút CALCULATE và sẽ được kết quả PAR như hình
Tuy nhiên, tính ánh sáng dựa theo PAR cũng không hoàn hảo. Điểm yếu của cách đo này là người chơi sẽ không biết được rõ loại quang phổ nào đang được dùng.

Nguồn tham khảo: Thủy Sinh AZ